Erven
De nalatenschapsprocedure wordt gevoerd door een notaris die door de rechtbank als gerechtelijk commissaris is aangewezen. Erfopvolging kan plaatsvinden op grond van de wet of een testament, of op beide gronden tegelijk als het testament niet het gehele vermogen van de erflater omvat. Als de erflater een testament heeft nagelaten, hebben de daarin aangewezen erfgenamen voorrang boven de wettelijke erfgenamen.
Wettelijke erfopvolging
Wettelijke erfgenamen zijn familieleden van de erflater. De wet deelt hen in vier groepen in, die achtereenvolgens aan bod komen. Als niemand uit de voorgaande groep erft, komt de volgende groep aan de beurt.
In de eerste groep erven de kinderen en de echtgenoot van de erflater, ieder voor een gelijk deel. Als een van de kinderen niet erft, bijvoorbeeld omdat het vóór de erflater is overleden, gaat zijn erfdeel naar zijn kinderen, dus naar de kleinkinderen van de erflater. De echtgenoot kan echter niet als enige in de eerste groep erven; in dat geval gelden de regels voor de tweede groep.
In de tweede groep erven de echtgenoot, de ouders van de erflater en personen die ten minste één jaar vóór zijn overlijden met hem een gezamenlijke huishouding voerden en daarom voor die huishouding zorgden of voor hun levensonderhoud van de erflater afhankelijk waren. De echtgenoot verkrijgt in deze groep altijd ten minste de helft van de nalatenschap. Als niemand uit de tweede groep erft, komt de derde groep aan de beurt. Daarin erven de broers en zussen van de erflater en de genoemde personen met wie hij samenwoonde; als een broer of zus niet erft, verkrijgen diens kinderen zijn of haar deel.
De vierde groep moet nauwkeuriger worden omschreven dan soms gebeurt. Volgens § 475a van het Burgerlijk Wetboek erven daarin de grootouders van de erflater ieder voor een gelijk deel. Als geen van hen erft, erven hun kinderen — de ooms en tantes van de erflater — ieder voor een gelijk deel. De beide generaties erven dus niet gelijktijdig, maar na elkaar.
Als geen enkele erfgenaam de nalatenschap verkrijgt, vervalt deze volgens § 462 van het Burgerlijk Wetboek als erfloze nalatenschap aan de staat.
De invloed van de huwelijksgemeenschap zonder vastgestelde aandelen
Als de erflater bij zijn overlijden gehuwd was, valt niet het gehele gemeenschappelijke vermogen in de nalatenschap, maar alleen het aandeel van de erflater dat voortvloeit uit de verdeling van de huwelijksgemeenschap zonder vastgestelde aandelen. Als de erflater dus samen met zijn echtgenote een gezinswoning bezat, valt zijn aandeel in die woning, doorgaans de helft, in de nalatenschap. De verdeling van de huwelijksgemeenschap is daarom een afzonderlijke stap die aan de verdeling van de nalatenschap voorafgaat. Een overeenkomst tussen de echtgenoten tot uitbreiding of beperking van deze gemeenschap kan tot een andere uitkomst leiden.
Testamentsvormen
De wet kent drie testamentsvormen. Het is belangrijk deze strikt van elkaar te onderscheiden, want verwarring tussen de vereisten van de ene en de andere vorm leidt tot nietigheid.
Een eigenhandig testament volgens § 476a moet door de erflater eigenhandig zijn geschreven en ondertekend. De gehele tekst moet in zijn handschrift zijn opgesteld — niet met een typemachine, niet op een computer en niet door iemand anders. Voor deze vorm zijn geen getuigen vereist.
Een allografisch testament volgens § 476b is een testament dat de erflater niet eigenhandig heeft geschreven. Hij moet het eigenhandig ondertekenen en in aanwezigheid van twee gelijktijdig aanwezige getuigen uitdrukkelijk verklaren dat het document zijn uiterste wil bevat; de getuigen moeten het testament ondertekenen. Aan alle drie de voorwaarden moet tegelijk zijn voldaan. De wet bepaalt bovendien wie geen getuige mag zijn — onder meer personen die niet bevoegd zijn rechtshandelingen te verrichten, personen die niet kunnen lezen of schrijven en testamentaire erfgenamen.
De derde vorm is een testament in de vorm van een notariële akte. Elk testament moet, ongeacht de vorm, volgens § 476 lid 2 de dag, de maand en het jaar van ondertekening vermelden; anders is het nietig. Een gezamenlijk testament van meerdere erflaters is altijd nietig.
In de praktijk stranden veel testamenten die zonder deskundige hulp zijn opgesteld juist op de vormvereisten. De echtheid van de handtekening en de verklaringen van de getuigen kunnen worden betwist, evenals de vraag of de getuigen gelijktijdig aanwezig waren; het ontbreken van een datum leidt op zichzelf al tot nietigheid. Een testament in de vorm van een notariële akte neemt deze risico’s weg en de inhoud ervan staat vast.
Bescherming en onterving van afstammelingen
De vrijheid van de erflater om over zijn vermogen te beschikken is niet onbeperkt. Volgens § 479 van het Burgerlijk Wetboek moeten minderjarige afstammelingen ten minste hun volledige wettelijke erfdeel krijgen en meerderjarige afstammelingen ten minste de helft daarvan. Als een testament hiermee in strijd is, is het voor het betreffende deel nietig. Het gaat om relatieve nietigheid — het testament wordt als geldig beschouwd zolang de betrokken afstammeling zich niet op de nietigheid beroept. Uitsluitend afstammelingen zijn erfgenamen met een wettelijk beschermd minimumdeel, niet de echtgenoot of de ouders.
Een testament is dus geen middel om een afstammeling volledig van de erfenis uit te sluiten. Daarvoor dient onterving volgens § 469a, die alleen op limitatief opgesomde gronden mogelijk is: het in strijd met de goede zeden niet bieden van de noodzakelijke hulp aan de erflater bij ziekte, ouderdom of in andere ernstige omstandigheden, blijvende desinteresse in de erflater, veroordeling wegens een opzettelijk strafbaar feit tot een gevangenisstraf van ten minste één jaar en het duurzaam leiden van een ongeregeld leven. De akte van onterving moet de grond uitdrukkelijk vermelden en aan dezelfde vormvereisten als een testament voldoen.
Bewaring en registratie van het testament
Een testament dat in de vorm van een notariële akte is opgesteld, wordt geregistreerd in het Centraal Notarieel Testamentenregister volgens § 73c van de Notariswet, dat wordt beheerd door de Notariële Kamer van de Slowaakse Republiek, en wordt bewaard in het Centraal Notarieel Aktenregister. Het register is niet openbaar. Gegevens eruit worden in een nalatenschapsprocedure verstrekt aan de rechtbank en de notaris als gerechtelijk commissaris.
Het praktische belang van deze registratie is groot. Een testament waarvan niemand weet of dat zoekraakt, wordt in de nalatenschapsprocedure niet meegenomen, waardoor de wil van de erflater niet wordt uitgevoerd. Registratie sluit die mogelijkheid uit — het testament wordt tijdens de procedure altijd gevonden en kan niet worden verzwegen, vernietigd of beschadigd.
Voorgenomen herziening van het wetboek
Het erfrecht is momenteel geregeld in het Burgerlijk Wetboek van 1964, waarvan dit deel al lange tijd niet is gewijzigd. Er bevindt zich echter een voorstel voor een nieuw Burgerlijk Wetboek in het wetgevingsproces, met als voorgestelde datum van inwerkingtreding 1 juli 2027. Dit voorstel brengt ingrijpende wijzigingen in het erfrecht met zich mee.
Volgens het voorstel komt er een erfovereenkomst als sterkste grondslag voor erfopvolging, met voorrang boven zowel het testament als de wettelijke erfopvolging. Verder voorziet het voorstel in een legaat, waarmee de erflater erfgenamen verplicht een bepaald goed af te geven aan iemand die zelf geen erfgenaam wordt, een last die de erfgenaam tot bepaald handelen verplicht en de figuur van de beheerder van de nalatenschap. Ook de omvang van het verplichte erfdeel van erfgenamen met een wettelijk beschermd minimumdeel zal aanzienlijk veranderen en kleiner worden. Het betreft vooralsnog een voorstel, waarvan de uiteindelijke inhoud tijdens het wetgevingsproces nog kan wijzigen. Bij beslissingen met gevolgen op langere termijn is het echter verstandig van de voorgenomen wijzigingen op de hoogte te zijn.
|
Leg uw uiterste wil tijdig vast Wij stellen uw testament op in de vorm van een notariële akte, zorgen voor de registratie en bewaring ervan en leggen u uit welke gevolgen uw beslissing voor de afzonderlijke erfgenamen heeft. Ook als er momenteel een nalatenschapsprocedure loopt en u daarbij wegwijs wilt worden, kunt u contact met ons opnemen. Notariskantoor Stará Vajnorská 8, Bratislava III. |
In het artikel aangehaalde wetgeving
Wet nr. 40/1964 Zb., Burgerlijk Wetboek — § 40a, § 461 e.v., § 462 (erfloze nalatenschap), § 469a (onterving), § 473 tot en met § 475a (erfgroepen), § 476, § 476a, § 476b, § 476e (testamentsvormen en getuigen), § 479 (erfgenamen met een wettelijk beschermd minimumdeel)
Wet nr. 323/1992 Zb. betreffende notarissen en notariële werkzaamheden (Notariswet) — § 73c (Centraal Notarieel Testamentenregister)
Voorstel voor een nieuw Burgerlijk Wetboek — in het wetgevingsproces, voorgestelde inwerkingtreding op 1. 7. 2027
------------------------------
Deze tekst is opgesteld op basis van de rechtstoestand op 30 september 2026. Hij is uitsluitend ter informatie bedoeld en vervangt geen juridisch advies over een concreet geval. De actuele tarieven vindt u in de tarievenlijst van het kantoor.
JUDr. Martin Vlha, PhD., notaris · Notariskantoor Stará Vajnorská 8, Bratislava III
