Waarom is de hulp van een notaris de moeite waard?
De notaris speelt een preventieve rol in het rechtsverkeer
De positie van een notaris verschilt op één wezenlijk punt van die van een advocaat: de notaris behartigt niet de belangen van de ene partij tegenover die van de andere. Hij staat tussen de betrokkenen en ziet erop toe dat de rechten van geen van hen worden geschonden. Notarissen dragen met hun werkzaamheden bij aan ordelijke en zekere rechtsverhoudingen en aan het voorkomen van geschillen — binnen het stelsel van overheidsinstanties vervullen zij een preventieve taak.
Dat verschil komt juist tot uiting als de verhouding tussen de partijen later gecompliceerd raakt. Een akte die door de vertegenwoordiger van een van de partijen is opgesteld, wordt doorgaans in het voordeel van die partij uitgelegd; een door de notaris opgestelde akte is uit haar aard evenwichtig.
Een notariële akte is een authentieke akte
Volgens de Notariële wet zijn notariële akten authentieke akten en hebben zij een grotere bewijskracht dan onderhandse akten. Tenzij het tegendeel wordt bewezen, worden de in een authentieke akte vermelde feiten zonder nader onderzoek voor waar gehouden.
Het verschil ligt in de verdeling van de bewijslast. Wie stelt dat de inhoud van een authentieke akte onjuist is, moet dat bewijzen; niet andersom. In een rechtszaak is dit vaak bepalend voor de uitkomst, ongeacht hoe overtuigend de bewering van de wederpartij klinkt.
Aansprakelijkheid en verzekering
Een notaris is verplicht een aansprakelijkheidsverzekering af te sluiten voor schade die bij de uitoefening van notariële werkzaamheden wordt veroorzaakt. Die verzekering dient ter bescherming van de betrokkenen, zodat eventuele vermogensschade kan worden vergoed; de Notariële Kamer van de Slowaakse Republiek controleert bij iedere notaris of de verzekering van kracht blijft, aangezien dit een van de voorwaarden voor de uitoefening van het ambt is.
Omdat de notaris openbaar gezag uitoefent, vallen notariële werkzaamheden tevens onder wet nr. 514/2003 Z. z. betreffende de aansprakelijkheid voor schade veroorzaakt bij de uitoefening van openbaar gezag. Deze wet berust op het beginsel van risicoaansprakelijkheid — de bevoegde overheidsinstantie is aansprakelijk voor schade ongeacht schuld en kan zich niet van deze aansprakelijkheid bevrijden.
De notaris als inschrijver in het handelsregister
Sinds 17 augustus 2026, toen wet nr. 29/2026 Z. z. betreffende het handelsregister in werking trad, zijn de bevoegdheden van de notaris aanzienlijk uitgebreid. Volgens artikel 2, onder n), van deze wet is de notaris bevoegd als inschrijver en volgens artikel 42, lid 2, verricht hij inschrijvingen bij de eerste inschrijving van een persoon en bij wijzigingen van ingeschreven gegevens — ongeacht de rechtsvorm, dus niet alleen voor besloten vennootschappen, maar ook voor naamloze vennootschappen, coöperaties en ondernemingen van buitenlandse personen.
Een ondernemer kan dus kiezen tussen het registergerecht en de notaris. Die keuze is niet alleen een kwestie van gemak. Een bij het registergerecht ingediend verzoek kan volgens artikel 44, lid 5, van de wet niet worden ingetrokken of aangevuld, zodat een gebrekkig verzoek tot weigering van de inschrijving leidt. De inschrijver daarentegen is volgens artikel 45, lid 6, verplicht de verzoeker in de gelegenheid te stellen het verzoek binnen 15 dagen aan te vullen of de gebreken ervan te herstellen. Een gebrek kan zo binnen dezelfde procedure worden verholpen.
Uitzonderingen zijn inschrijvingen als gevolg van een omzetting, grensoverschrijdende omzetting of wijziging van rechtsvorm, verzoeken ingediend door een verzoeker die is vrijgesteld van griffierechten en verzoeken ingediend via het centrale contactpunt — deze vallen uitsluitend onder de bevoegdheid van het registergerecht.
Tijdwinst bij de overdracht van onroerend goed
Een overeenkomst tot overdracht van onroerend goed die als notariële akte is opgesteld, is een authentieke akte en vormt daarmee een sterk bewijsmiddel bij een eventueel later geschil. Zij biedt echter ook een directer voordeel: volgens artikel 32, lid 2, van de kadastrale wet beslist het districtskantoor binnen 20 dagen over het verzoek om toestemming voor inschrijving, indien de overeenkomst als notariële akte is opgesteld of door een advocaat is geautoriseerd, niet in strijd is met de gegevens van het kadaster en aan de procedurele voorwaarden is voldaan. De algemene termijn is 30 dagen.
Bij een notariële akte onderzoekt de kadastrale afdeling vooral of deze overeenstemt met de gegevens van het kadaster. De notaris kan de betrokkenen tevens volledig vertegenwoordigen in de kadastrale procedure, zodat zij zich daar niet zelf om hoeven te bekommeren.
Centrale notariële registers
De Notariële Kamer van de Slowaakse Republiek beheert een centraal informatiesysteem waarmee alle notariskantoren in Slowakije werken. Voor de cliënt heeft dit drie praktische gevolgen.
Ten eerste zijn gegevens op één plek in realtime beschikbaar en controleerbaar. Op de website van de Notariële Kamer kan worden nagegaan of een handtekening daadwerkelijk door een notaris is gewaarmerkt, of een pandrecht is ingeschreven en of een notariële akte daadwerkelijk is opgesteld — een weinig bekend middel ter bescherming tegen vervalste akten.
Ten tweede verlopen procedures sneller. Het centrale informatiesysteem biedt toegang tot verschillende informatiesystemen van overheidsinstanties die de notaris nodig heeft bij zijn werkzaamheden en in zijn rol als door de rechter aangewezen functionaris in erfrechtprocedures. Een nalatenschapsprocedure kan daardoor aanzienlijk sneller verlopen, zonder de betrokkenen onnodig te belasten met het opvragen van verklaringen.
Ten derde is er de zekerheid dat een akte niet verloren gaat. De erflater kan erop vertrouwen dat in de nalatenschapsprocedure rekening wordt gehouden met zijn akte die voor het geval van overlijden is opgesteld, omdat deze volgens artikel 73c van de Notariële wet is geregistreerd in het Centraal Notarieel Testamentenregister en is opgeslagen in het Centraal Notarieel Aktenregister. Zo kan de akte niet verloren gaan, beschadigd raken of worden vernietigd — en doordat zij door een notaris is opgesteld, wordt tevens gewaarborgd dat zij aan de wettelijke voorschriften voldoet.
Akten voor gebruik in het buitenland
Anders dan een gemeente kan een notaris ook handtekeningen op akten waarmerken en gewaarmerkte afschriften van akten opstellen voor gebruik in het buitenland. Akten die de notaris afgeeft of opstelt, kunnen voor verdere legalisatie — met een apostille of door superlegalisatie — worden aangeboden en vervolgens in het buitenland worden gebruikt. Bij grensoverschrijdende handelingen is dit een omstandigheid waarmee al rekening moet worden gehouden bij de keuze wie de akte zal opstellen.
De vergoeding is wettelijk vastgesteld
De hoogte van de vergoeding voor notariële werkzaamheden wordt niet in onderling overleg bepaald. Zij wordt voor alle notarissen op het grondgebied van de Slowaakse Republiek uniform vastgesteld bij verordening nr. 31/1993 Z. z. van het Ministerie van Justitie van de Slowaakse Republiek betreffende de vergoedingen en onkostenvergoedingen van notarissen, waarin ook de berekeningswijze is beschreven. Met ingang van 17 augustus 2026 zijn daaraan vergoedingen voor inschrijvingen in het handelsregister toegevoegd.
Naast de vergoeding in engere zin omvat de totale prijs voor een handeling ook onkostenvergoedingen en een vergoeding voor het gebruik van het centrale informatiesysteem, volgens de voorschriften van de Notariële Kamer van de Slowaakse Republiek. De betrokkene kan de verwachte kosten vooraf zelf nagaan of deze op verzoek bij ons op kantoor opvragen.
Een notariële akte als executoriale titel
De meest voorkomende executoriale titel is een rechterlijke uitspraak, die de schuldeiser verkrijgt nadat hij een vordering heeft ingesteld en de procedure heeft gewonnen. Gezien de werklast van de rechtbanken is dit een langdurig en kostbaar proces.
Volgens artikel 45, lid 2, onder c), van de Executiewet kan echter ook een notariële akte een executoriale titel zijn, mits zij een juridische verplichting, de aanduiding van de gerechtigde en de verplichtte persoon, de rechtsgrond, de inhoud en het tijdstip van de prestatie bevat, en de verplichtte persoon met de uitvoerbaarheid heeft ingestemd. De schuldeiser hoeft dan niet te procederen — hij kan zich rechtstreeks tot de executierechter wenden. Het is verstandig deze mogelijkheid al bij het sluiten van de overeenkomst te overwegen, en niet pas wanneer de schuldenaar zijn verplichtingen niet meer nakomt.
|
Wij staan voor u klaar Of u nu een overeenkomst, testament of verklaring wilt laten opstellen, een handtekening wilt laten waarmerken, een onderneming in het handelsregister wilt laten inschrijven of een vordering wilt zekerstellen: wij bespreken met u wat in uw situatie het meest geschikt is. Als blijkt dat een notariële akte uw kwestie niet oplost, zullen wij u dat ook zeggen. Notariskantoor Stará Vajnorská 8, Bratislava III. |
In het artikel aangehaalde wetgeving
Wet nr. 323/1992 Zb. betreffende notarissen en notariële werkzaamheden (Notariële wet) — artikel 3 en volgende, artikel 46 en volgende, artikel 58 en volgende, artikel 73a en volgende, artikel 73c, artikel 73d en volgende
Wet nr. 29/2026 Z. z. betreffende het handelsregister — artikel 2, onder n), artikel 42, lid 2, artikel 44, lid 5, artikel 45, lid 6, artikel 58
Wet nr. 162/1995 Z. z. betreffende het kadaster van onroerende goederen (kadastrale wet) — artikel 32, leden 1 en 2
Wet nr. 233/1995 Z. z. (Executiewet) — artikel 45, lid 2, onder c)
Wet nr. 514/2003 Z. z. betreffende de aansprakelijkheid voor schade veroorzaakt bij de uitoefening van openbaar gezag
Verordening nr. 31/1993 Z. z. van het Ministerie van Justitie van de Slowaakse Republiek betreffende de vergoedingen en onkostenvergoedingen van notarissen, zoals gewijzigd bij verordening nr. 208/2026 Z. z.
Deze tekst is opgesteld op basis van de rechtstoestand per 30 september 2026. Hij is uitsluitend informatief en vervangt geen juridisch advies over een concreet geval. De actuele tarieven vindt u in de tarievenlijst van het kantoor.
JUDr. Martin Vlha, PhD., notaris · Notariskantoor Stará Vajnorská 8, Bratislava III
