Vì sao nên nhờ công chứng viên hỗ trợ?
Công chứng viên là chủ thể phòng ngừa rủi ro pháp lý
Vai trò của công chứng viên khác luật sư ở một điểm cơ bản: công chứng viên không đại diện cho lợi ích của bên này để chống lại bên kia. Công chứng viên giữ vị trí trung lập giữa các bên và bảo đảm không bên nào bị xâm phạm quyền lợi. Thông qua công việc của mình, công chứng viên góp phần tạo lập trật tự và sự chắc chắn trong các quan hệ pháp lý, phòng ngừa tranh chấp — đảm nhiệm vai trò phòng ngừa trong hệ thống cơ quan công quyền.
Sự khác biệt thể hiện rõ khi quan hệ giữa các bên về sau trở nên phức tạp. Văn bản do người đại diện cho một bên soạn thảo thường được diễn giải theo hướng có lợi cho bên đó; văn bản do công chứng viên lập vốn mang tính cân bằng.
Văn bản công chứng là văn bản công
Theo Luật Công chứng, văn bản công chứng là văn bản công và có giá trị chứng cứ cao hơn văn bản tư. Trừ khi có chứng cứ ngược lại, các sự kiện ghi trong văn bản công được coi là đúng mà không cần xác minh thêm.
Sự khác biệt nằm ở việc phân bổ nghĩa vụ chứng minh. Người nào khẳng định điều trái với nội dung ghi trong văn bản công thì phải chứng minh, chứ không phải ngược lại. Trong một vụ kiện, đây thường là yếu tố quyết định kết quả, bất kể lập luận của bên đối lập nghe có vẻ thuyết phục đến đâu.
Trách nhiệm và bảo hiểm
Công chứng viên có nghĩa vụ mua bảo hiểm trách nhiệm đối với thiệt hại gây ra trong khi hành nghề công chứng. Bảo hiểm này nhằm bảo vệ các bên tham gia để những tổn thất tài sản, nếu xảy ra, có thể được bồi thường; Phòng Công chứng Cộng hòa Slovakia kiểm tra việc duy trì bảo hiểm của từng công chứng viên vì đây là một trong các điều kiện hành nghề.
Vì công chứng viên là chủ thể thực thi quyền lực công, hoạt động công chứng đồng thời chịu sự điều chỉnh của Luật số 514/2003 Z. z. về trách nhiệm bồi thường thiệt hại gây ra khi thực thi quyền lực công. Luật này dựa trên nguyên tắc trách nhiệm khách quan — cơ quan nhà nước có thẩm quyền chịu trách nhiệm về thiệt hại bất kể có lỗi hay không và không thể được miễn trách nhiệm này.
Công chứng viên với tư cách người thực hiện đăng ký doanh nghiệp
Từ ngày 17 tháng 8 năm 2026, khi Luật số 29/2026 Z. z. về sổ đăng ký doanh nghiệp có hiệu lực, phạm vi thẩm quyền của công chứng viên đã được mở rộng đáng kể. Theo điểm n) § 2 của luật này, công chứng viên là người thực hiện đăng ký; theo khoản 2 § 42, công chứng viên thực hiện đăng ký khi đăng ký lần đầu cho một chủ thể hoặc thay đổi thông tin đã đăng ký — đối với mọi loại hình pháp lý, không chỉ công ty trách nhiệm hữu hạn mà cả công ty cổ phần, hợp tác xã hoặc doanh nghiệp của tổ chức nước ngoài.
Doanh nhân vì vậy có thể lựa chọn nộp hồ sơ qua tòa án đăng ký hoặc công chứng viên. Lựa chọn này không chỉ liên quan đến sự thuận tiện. Theo khoản 5 § 44 của luật, hồ sơ nộp cho tòa án đăng ký không được rút lại hay bổ sung, nên hồ sơ có sai sót sẽ bị từ chối đăng ký. Ngược lại, theo khoản 6 § 45, công chứng viên thực hiện đăng ký có nghĩa vụ yêu cầu người nộp hồ sơ bổ sung hoặc khắc phục thiếu sót trong thời hạn 15 ngày. Nhờ đó, sai sót có thể được khắc phục trong cùng một thủ tục.
Ngoại lệ gồm các đăng ký phát sinh từ việc tổ chức lại, tổ chức lại xuyên biên giới hoặc thay đổi loại hình pháp lý, hồ sơ do người được miễn án phí nộp và hồ sơ nộp thông qua đầu mối tiếp nhận duy nhất — các trường hợp này thuộc thẩm quyền riêng của tòa án đăng ký.
Tiết kiệm thời gian khi chuyển nhượng bất động sản
Hợp đồng chuyển nhượng bất động sản được lập dưới hình thức văn bản công chứng là văn bản công, nên là chứng cứ có giá trị cao nếu về sau phát sinh tranh chấp. Văn bản này còn mang lại lợi ích trực tiếp hơn: theo khoản 2 § 32 Luật Địa chính, cơ quan cấp huyện ra quyết định về đơn xin cho phép đăng ký quyền trong vòng 20 ngày nếu hợp đồng được lập dưới hình thức văn bản công chứng hoặc được luật sư xác nhận, không mâu thuẫn với hồ sơ địa chính và đáp ứng các điều kiện tố tụng. Trong khi đó, thời hạn thông thường là 30 ngày.
Đối với văn bản công chứng, bộ phận địa chính chủ yếu kiểm tra sự phù hợp với hồ sơ địa chính. Công chứng viên đồng thời có thể đại diện toàn diện trong thủ tục địa chính, để các bên không phải tự lo liệu.
Các sổ đăng ký công chứng trung ương
Phòng Công chứng Cộng hòa Slovakia quản lý Hệ thống thông tin trung ương mà tất cả các văn phòng công chứng tại Slovakia sử dụng. Điều này mang lại ba lợi ích thiết thực cho khách hàng.
Thứ nhất là khả năng tiếp cận và xác minh thông tin theo thời gian thực tại một nơi. Trên trang web của Phòng Công chứng, có thể kiểm tra chữ ký có thực sự được công chứng viên chứng thực hay không, quyền cầm cố đã được đăng ký hay chưa, hoặc văn bản công chứng có thực sự được lập hay không — một công cụ ít người biết đến để phòng tránh văn bản giả mạo.
Thứ hai là tốc độ giải quyết thủ tục. Hệ thống thông tin trung ương có quyền truy cập nhiều hệ thống thông tin của các cơ quan công quyền mà công chứng viên cần để thực hiện công việc và đảm nhiệm vai trò ủy viên tư pháp trong thủ tục thừa kế. Nhờ đó, thủ tục thừa kế có thể diễn ra nhanh hơn đáng kể mà các bên không phải mất công xin những giấy xác nhận không cần thiết.
Thứ ba là sự bảo đảm rằng văn bản không bị thất lạc. Người lập di chúc có thể yên tâm rằng văn bản định đoạt tài sản sau khi chết của mình sẽ được xem xét trong thủ tục thừa kế, vì văn bản được ghi nhận trong Sổ đăng ký di chúc trung ương của công chứng viên theo § 73c Luật Công chứng và được lưu giữ trong Sổ đăng ký văn bản trung ương của công chứng viên. Điều này loại trừ nguy cơ thất lạc, hư hỏng hoặc bị tiêu hủy — đồng thời, việc công chứng viên lập văn bản bảo đảm văn bản phù hợp với quy định pháp luật.
Văn bản có thể sử dụng ở nước ngoài
Khác với cơ quan chính quyền địa phương, công chứng viên có thể chứng thực chữ ký trên văn bản và cấp bản sao chứng thực để sử dụng ở nước ngoài. Văn bản do công chứng viên cấp hoặc lập có thể được nộp để hợp pháp hóa ở cấp cao hơn — chứng nhận Apostille hoặc hợp pháp hóa lãnh sự — rồi sử dụng ở nước ngoài. Với các giao dịch có yếu tố xuyên biên giới, đây là điều nên cân nhắc ngay khi lựa chọn người lập văn bản.
Thù lao được quy định bằng văn bản pháp luật
Mức thù lao cho các công việc công chứng không do các bên thỏa thuận. Nghị định số 31/1993 Z. z. của Bộ Tư pháp Cộng hòa Slovakia về thù lao và các khoản hoàn trả cho công chứng viên quy định thống nhất mức thù lao và cách tính cho mọi công chứng viên trên lãnh thổ Cộng hòa Slovakia. Từ ngày 17 tháng 8 năm 2026, nghị định đã được bổ sung quy định về thù lao đăng ký vào sổ đăng ký doanh nghiệp.
Ngoài thù lao theo nghĩa hẹp, tổng chi phí cho một công việc còn bao gồm các khoản hoàn trả và phí sử dụng Hệ thống thông tin trung ương theo quy định của Phòng Công chứng Cộng hòa Slovakia. Các bên có thể tự kiểm tra trước mức chi phí dự kiến hoặc yêu cầu văn phòng thông báo.
Văn bản công chứng làm căn cứ thi hành án
Căn cứ thi hành án phổ biến nhất là phán quyết của tòa án mà chủ nợ có được sau khi khởi kiện và thắng kiện. Do khối lượng công việc của tòa án, đây là quá trình kéo dài và tốn kém.
Tuy nhiên, theo điểm c) khoản 2 § 45 Luật Thi hành án, văn bản công chứng cũng có thể làm căn cứ thi hành án nếu ghi nhận nghĩa vụ pháp lý, xác định người có quyền và người có nghĩa vụ, căn cứ pháp lý, đối tượng và thời hạn thực hiện nghĩa vụ, đồng thời người có nghĩa vụ đã đồng ý với việc cho thi hành. Khi đó, chủ nợ không cần kiện ra tòa — mà trực tiếp yêu cầu tòa án thi hành án. Đây là công cụ đáng cân nhắc ngay khi ký hợp đồng, chứ không phải đợi đến khi con nợ ngừng thực hiện nghĩa vụ.
|
Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ quý vị Dù quý vị cần lập hợp đồng, di chúc hoặc văn bản tuyên bố, chứng thực chữ ký, đăng ký công ty trong sổ đăng ký doanh nghiệp hay bảo đảm một khoản nợ, chúng tôi sẽ cùng quý vị xem xét phương án phù hợp nhất với hoàn cảnh của mình. Nếu văn bản công chứng không giải quyết được vấn đề, chúng tôi sẽ nói rõ điều đó. Văn phòng công chứng Stará Vajnorská 8, Bratislava III. |
Các văn bản pháp luật được dẫn trong bài
Luật số 323/1992 Zb. về công chứng viên và hoạt động công chứng (Luật Công chứng) — § 3 và các điều tiếp theo, § 46 và các điều tiếp theo, § 58 và các điều tiếp theo, § 73a và các điều tiếp theo, § 73c, § 73d và các điều tiếp theo
Luật số 29/2026 Z. z. về sổ đăng ký doanh nghiệp — điểm n) § 2, khoản 2 § 42, khoản 5 § 44, khoản 6 § 45, § 58
Luật số 162/1995 Z. z. về địa chính bất động sản (Luật Địa chính) — khoản 1 và 2 § 32
Luật số 233/1995 Z. z. (Luật Thi hành án) — điểm c) khoản 2 § 45
Luật số 514/2003 Z. z. về trách nhiệm bồi thường thiệt hại gây ra khi thực thi quyền lực công
Nghị định số 31/1993 Z. z. của Bộ Tư pháp Cộng hòa Slovakia về thù lao và các khoản hoàn trả cho công chứng viên, được sửa đổi bởi Nghị định số 208/2026 Z. z.
Bài viết được biên soạn theo quy định pháp luật có hiệu lực tại ngày 30 tháng 9 năm 2026. Nội dung chỉ mang tính thông tin và không thay thế tư vấn pháp lý cho từng vụ việc cụ thể. Quý vị có thể xem mức phí hiện hành trong bảng giá của văn phòng.
JUDr. Martin Vlha, PhD., công chứng viên · Văn phòng công chứng Stará Vajnorská 8, Bratislava III
